Poradnik

Depresja u osób starszych – co trzeba wiedzieć

Data dodania — 2018-05-08

Życie ludzkie składa się z etapów, dla których charakterystyczne są pewne zachowania. Młodzi mają zdrowie i energię do działania, ale z wiekiem tej energii w naturalny sposób nam ubywa. Dla osób po 60. roku życia standardem są raczej działania spokojne, nastawione na coraz mniejszy wydatek energetyczny. Nie dziwi nas więc, kiedy starsi rodzice czy dziadkowie nie prowadzą bardzo aktywnego życia towarzyskiego, a spacer czy wycieczkę wolą zamienić na oglądanie ulubionego programu telewizyjnego. Takie stopniowe wycofywanie się z życia, uznawane przez nas za normę, w przypadku 15% osób po 65. roku życia przechodzi w stan chorobowy związany z depresją. Bardzo ważne wobec takiej ilości zachorowań jest świadomość, jakie objawy należy traktować jako normę, a jakie kwalifikować jako stan patologiczny. Pomimo rozwijającej się wiedzy dotyczącej chorób i zaburzeń psychicznych w wielu przypadkach depresja wieku podeszłego pozostaje nierozpoznana i nieleczona. To z kolei powoduje pogorszenie jakości życia chorych oraz niesie za sobą szereg konsekwencji, zarówno natury medycznej, jak i ekonomicznej. Przyczyn tej sytuacji można doszukiwać się w stereotypach dotyczących starości oraz w nakładaniu się na siebie rozmaitych problemów zdrowotnych. Często sami seniorzy są przekonani o nieuchronnym pogarszaniu się stanu zdrowia, w tym psychicznego, w okresie starzenia się.

Przyczyny depresji starczej

Trudne zmiany, z jakimi muszą zmierzyć się starsi ludzie, np. śmierć małżonka lub choroby, mogą prowadzić do depresji. Istnieją różne rodzaje depresji, jednak depresji u ludzi starszych nie należy traktować jako naturalnego etapu procesu starzenia się. Wręcz przeciwnie – wielu seniorów potrafi funkcjonować na emeryturze w miarę pogodnie. Nieleczona depresja u osób starszych może bardzo negatywnie odbić się na ich zdrowiu, dlatego warto poznać jej objawy i w razie potrzeby rozpocząć leczenie. Zmiany zachodzące w organizmie i stres związany ze zmianą trybu życia mogą wpłynąć na pojawienie się depresji u osób starszych. Na depresję bardziej narażeni są ludzie, którzy chorowali na nią w przeszłości lub mieli przypadki depresji w rodzinie. Do innych czynników ryzyka należą:

  • samotność i izolacja od ludzi;
  • utrata sensu życia;
  • choroby osób starszych;
  • przyjmowane leki;
  • lęki (przed śmiercią, a także o pieniądze i zdrowie);
  • śmierć członków rodziny, małżonka, przyjaciół, a nawet zwierzęcia domowego.

 

Życie człowieka składa się z kolejnych etapów. Każdy z nich charakteryzuje się innymi zachowaniami, potrzebami i przeżyciami. Kiedy jest się młodym, nie myśli się o starzeniu się i problemach związanych z tym okresem. Jednak starość jest integralnym elementem życia każdego z nas. Wraz z wiekiem organizm funkcjonuje mniej sprawnie, pojawiają się problemy zdrowotne, ale także zaburzenia sfery psychicznej. Osoby w podeszłym wieku muszą zmagać się z wieloma trudnościami oraz schorzeniami. W grupie chorób psychicznych dotykających osoby starsze znajduje się depresja. Jest ona dość rozpowszechnioną w tym wieku dolegliwością. Jednak często nie da się jej zdiagnozować z powodu innych zaburzeń występujących równolegle, związanych z nieprawidłowościami organicznymi wywołanymi starzeniem się organizmu. Ryzyko depresji wzrasta wraz z wiekiem. Nie jest ono jednak bezpośrednio z nim związane. O wiele większą rolę w występowaniu depresji odgrywają czynniki stresowe, które wraz z wiekiem stają się coraz silniejsze. Do głównych czynników stresowych w podeszłym wieku należą: choroby somatyczne, zmniejszenie sprawności psychoruchowej oraz poczucie samotności. Osoby w wieku podeszłym, które czują się osamotnione i wyizolowane, skarżą się na więcej dolegliwości niż osoby mające wokół siebie innych ludzi.

Objawy depresji u starszych osób

Starość jest trudnym okresem w życiu człowieka, gdyż wiele osób traci wtedy sens istnienia. Osoby starsze, które przeszły na emeryturę, często nie mają zajęcia i czują się niepotrzebne. Dodatkowo znajdują się w okresie życia, kiedy tracą bliskie osoby, przyjaciół, rodzeństwo czy małżonków. Depresja u osób starszych często zbiega się z innymi schorzeniami, a więc trudniej jest ją dostrzec, a leczenie opóźnia się, przez co choroba się pogłębia. U osób starszych depresja trwa dłużej niż u młodych. Podwaja się przez to ryzyko zachorowania na choroby układu krążenia, ataki serca oraz ryzyko śmierci. Ze względu na depresję wydłuża się okres rekonwalescencji osób starszych cierpiących na inne schorzenia. Depresja u osób starszych, zwłaszcza depresja u mężczyzn, częściej prowadzi do prób samobójczych. Osoby pomiędzy 80. a 84. rokiem życia popełniają samobójstwa dwa razy częściej niż reszta społeczeństwa. Dlatego też depresja u osób powyżej 65. roku życia stanowi poważny problem społeczny.

Częstym objawem depresji u osób starszych jest bezsenność. Ponadto może być ona czynnikiem ryzyka powodującym pojawienie się depresji i jej nawrotów.

Należy rozróżnić uczucie żalu po utracie kogoś bliskiego od depresji. Jeśli uczucie smutku nie ustępuje po jakimś czasie i uniemożliwia radość nawet w prozaicznych sytuacjach, można mówić o depresji. Do objawów depresji starczej należą:

  • uczucie smutku;
  • zmęczenie;
  • utrata lub zaniedbywanie zainteresowań i hobby;
  • wycofanie z życia towarzyskiego, niechęć do opuszczania domu;
  • utrata wagi i apetytu;
  • trudności ze snem;
  • utrata poczucia własnej wartości;
  • zwiększone spożywanie alkoholu i przyjmowanie leków;
  • obsesyjne myślenie o śmierci, myśli i próby samobójcze.

Osoby starsze muszą radzić sobie z szeregiem różnych chorób oraz zaburzeń. Ich organizmy nie funkcjonują tak sprawnie jak w młodości. Wiek wpływa także na zmniejszenie zainteresowania wieloma sprawami oraz wycofanie się z aktywnego życia społecznego. Trudności wieku starczego często wiązane są ze starzejącym się organizmem, a zaburzenia w sferze umysłowej traktowane są jako zaburzenia o podłożu fizjologicznym. Dlatego istnieje wiele trudności w diagnozowaniu chorób psychicznych u osób w podeszłym wieku. Depresja w podeszłym wieku ma także charakterystyczne objawy, które mogą być dodatkowym utrudnieniem w jej rozpoznaniu. Pojawienie się u osoby starszej takich zaburzeń jak: problemy z koncentracją, zmniejszenie zainteresowań, wycofanie, bierność, niewydolność fizyczna, zaburzenia snu oraz apetytu może być traktowane przez lekarzy, a także samych chorych, za przejawy zmian fizjologicznych wieku starczego. Są to jednak objawy mogące świadczyć o depresji i warto skonsultować je z lekarzem psychiatrą.

Diagnozowanie depresji u osób starszych

W celu zdiagnozowania depresji przydatne jest rozpoznanie m.in.: poziomu hormonów, problemów z tarczycą, niedoboru witaminy B12 i innych składników odżywczych, odwodnienia i braku równowagi elektrolitowej. Badanie fizyczne pozwala określić, czy objawy przypominające depresję nie są spowodowane inną chorobą. Lekarz zapoznaje się także z przyjmowanymi przez daną osobę lekami. Niekiedy zmiana leku może poprawić samopoczucie chorego. Do diagnozy stosuje się także rozmowę z członkami rodziny badanego. Ponadto w wykluczeniu innych chorób mogą pomóc badanie krwi i tomografia komputerowa.

Depresja czy otępienie

Depresji osób po 65. roku życia towarzyszą zmiany w wielu obszarach funkcjonowania: od problemów z uwagą, pamięcią, koncentracją, poprzez gorsze radzenie sobie w życiu codziennym, aż po apatię. Nie zawsze jednak wymienione problemy są efektem obniżenia nastroju. Podobne objawy towarzyszą otępieniu.

Jak odróżnić depresję od otępienia:

Depresja

Otępienie

szybkie narastające pojawienie się zmian w funkcjonowaniu pamięci, myślenia, uwagi, koncentracji – początek zmian łatwo umiejscowić w czasie

powolne, stopniowe pojawienie się zmian w funkcjonowaniu pamięci, myślenia, uwagi, koncentracji – trudno jednoznacznie umieścić w czasie początek problemów

pacjent pytany o datę, miejsce, w którym się znajduje, potrafi prawidłowo odpowiedzieć

pacjent pytany o datę, miejsce, w którym się znajduje, jest zdezorientowany i zagubiony

trudności z koncentracją

trudności z pamięcią krótkotrwałą

motoryka, mowa i pisanie spowolnione

motoryka, mowa i pisanie upośledzone

pacjent sam zauważa i zgłasza problemy z pamięcią

pacjent nie dostrzega problemów z pamięcią i zaburzeń w codziennym funkcjonowaniu

zaburzenia snu – zbyt wczesne budzenie się, za krótki sen, zbyt duża senność

odwrócenie rytmu dobowego sen–czuwanie

Bez względu na to, czy przyczyną opisanych zmian jest depresja, czy otępienie, koniecznie należy zgłosić się do lekarza. Leczenie każdego z tych schorzeń może wpłynąć pozytywnie na funkcjonowanie pacjenta.

Leczenie depresji u osób starszych

Depresja starcza może być leczona kilkoma sposobami.

Antydepresanty są równie skuteczne w leczeniu depresji u ludzi młodych i starszych. Jednak ryzyko wystąpienia efektów ubocznych u osób starszych jest większe ze względu na inne przyjmowane przez nie leki. Antydepresanty mogą działać w przypadku osób starszych z opóźnieniem, jednak ze względu na ich wrażliwość lekarze zazwyczaj przepisują im mniejsze dawki. Zasadniczo leczenie depresji u osób starszych trwa dłużej niż u młodszych.

Psychoterapia, wsparcie rodziny i przyjaciół, zaangażowanie w pomoc innym oraz grupy wsparcia to kolejne metody walki z depresją u osób starszych i młodszych. Psychoterapia jest szczególnie polecana tym, którzy nie mogą zażywać antydepresantów ze względu na interakcje z innymi lekami lub z innych przyczyn.

Inną metodą leczenia depresji jest terapia elektrowstrząsowa, która sprawdza się w przypadku osób starszych. Sposób ten jest skuteczną alternatywą dla przyjmowania leków na depresję.

Depresja u osób starszych jest równie poważnym problemem, co depresja u osób młodszych. Jej lekceważenie jest błędem i prowadzi do znacznego zmniejszenia komfortu życia seniorów w społeczeństwie. Starość jest trudnym okresem, jednak z pomocą młodszych, którzy zatroszczą się o osoby starsze w swojej rodzinie i otoczeniu, depresja starcza może zostać pokonana o wiele skuteczniej.

Interkadra w liczbach

12
Lat
doświadczenia
13000
Polubień
na Facebooku
20
Oddziałów
w całym kraju

Nasi partnerzy

InterKadra jest członkiem Sekcji Agencji Opieki

InterKadra jest członkiem Stowarzyszenia Agencji Zatrudnienia